Ülke tarihinin en büyük finansal dolandırıcılık vakalarından biri olarak değerlendirilen fon krizi, Borsa İstanbul'un (BIST) piyasa değerinde 2 aylık bir sürede 173 milyar 505 milyon dolarlık bir azalmaya neden oldu. Bu durum, birçok çalışanın işsiz kaldığı ve Türkiye ekonomisinin küçüldüğü 2008 küresel finans krizi dönemindeki piyasa değer kaybını geride bıraktı. 2008 krizinde Borsa İstanbul'daki hisse senetlerinin değeri 170 milyar dolar azalmıştı.
7.8 TRİLYONLUK DÜŞÜŞ
Borsa İstanbul'un ana endeksi BIST 100, 1987'den bu yana ilk kez üst üste 7 hafta boyunca gerileme kaydetti. Kriz öncesinde, ağustos sonunda borsanın toplam değeri 479 milyar 218 milyon dolar (yaklaşık 23 trilyon lira) seviyesindeydi. Ancak ekim ayının sonuna gelindiğinde, hisse senetlerinin değeri 305 milyar 713 milyon dolara (yaklaşık 15 trilyon lira) düştü. Bu 2 aylık dönemde borsada yaşanan toplam erime 173.5 milyar dolar olarak gerçekleşti, bu da yaklaşık 7.8 trilyon liraya denk geliyor. Nisan ayında borsanın piyasa değeri 504 milyar dolara kadar yükselmişti; bu tarihe göre bakıldığında toplam düşüş 200 milyar dolara yaklaşıyor.
DÜNYANIN EN KÖTÜSÜ
Borsa İstanbul'un piyasa değeri 2008'de 170 milyar dolarlık bir düşüşle 290 milyar dolardan 120 milyar dolara inmişti. O dönemdeki düşüşün oransal karşılığı yaklaşık yüzde 60'a ulaşmıştı. Borsanın piyasa değerinin 100 milyar dolardan fazla azaldığı bir diğer yıl ise 2011'di. Fon krizi nedeniyle Borsa İstanbul, bu yıl dolar bazında dünyanın en çok kaybettiren varlık sınıfı haline geldi. ABD, Avrupa ve Asya borsalarının yükseliş gösterdiği 2026'da dolar bazında BIST 30 endeksi yüzde 5 gerilerken, borsada kalan yaklaşık 600 şirketteki düşüş oranı yüzde 40'ı aştı. Fon soruşturmasında adı geçen bazı hisselerdeki değer kaybı ise yüzde 90'ı geçti.
'KRİZ 2027 YILINDA DA DEVAM EDEBİLİR'
BIST 100 endeksi dün, yüzde 1.88'lik bir yükselişle 10 bin 961 puana ulaştı. Analist Mustafa Kemal Eski, borsanın kayıplarını telafi etmesi için işlem hacminin artması, fon piyasasına yeni girişlerin başlaması, enflasyon oranları ve tasfiye edilen fonlardaki satış baskısı gibi birçok etmenin belirleyici olacağını belirtti. Eski, "Bunları sağlayamadıkça karmaşayı 2027'nin ikinci yarısına kadar devam ettirmek zor olmayacaktır" dedi. Eski, 12 ay sonrası için BIST 100 beklentisinin 19 bin puanlardan 15 binlere indiğini de sözlerine ekledi.
'VURGUNCULARI AÇIKLAYIN, KAMU YÖNETİCİLERİ GÖREVDEN ALINSIN'
DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, borsada yaşanan tarihi düşüşe dikkat çekerek, kayıpların daha da derinleşmemesi için 4 maddelik bir yol haritası sundu. Babacan, borsadaki kaybın 173 milyar doları aştığını belirterek, "Son 2 ayda halka açık şirketlerimizin toplam değeri 479 milyar dolardan 306 milyar dolara düştü. Fabrikalarımız, ticari işletmelerimiz, bankalarımız gözümüzün önünde erimeye devam ediyor. Cumhuriyet tarihinin en büyük piyasa dolandırıcılığıyla karşı karşıyayız" ifadesini kullandı.
4 MADDE ÖNERDİ
Babacan, "Kötüye gidişi durdurmanın tek yolu, bu meselenin tüm yönleri ile açıklığa kavuşturulmasıdır. Defalarca söyledik, acilen yapılması gerekenler belli" diye konuştu. Babacan'ın krizden çıkış için önerileri ise şöyle sıralandı: "1) Listeyi açıklayın. 2) Mecliste araştırma komisyonu kurun. 3) İlgili kuruluşların tüm yöneticilerini görevden alın. 4) Süreci yönetmek için tam yetkili bir 'görev gücü' kurun." Babacan, soruşturmada adı geçen kamu yöneticileriyle ilgili olarak, "Finansal piyasalarla ilgili kararlar değil 45 gün, değil 1 gün, 1 dakika dahi geciktirilmez. İlgili kurumlardaki yöneticilerin tamamını derhal görevden alın. Kazaya karışanlara bir süre araç kullandırılmaz" çağrısında bulundu.
