Yeni bir araştırmanın sonuçları, barajların kaldırılmasının ardından balıkların tarihi yaşam alanlarının yüzde 88'ine geri döndüğünü ortaya koydu. Bu çalışma, dünyanın bugüne kadar tamamlanmış en büyük baraj kaldırma projesinin doğa üzerindeki ilk kapsamlı sonuçlarını belgeliyor.
Oregon ve California eyaletleri arasında yer alan Klamath Nehri üzerindeki J.C. Boyle, Copco 1, Copco 2 ve Iron Gate isimli dört hidroelektrik barajı, 2023-2024 yıllarında gerçekleştirilen büyük bir proje ile kaldırıldı. Proje kapsamında yapılan çalışmalar 2 Ekim 2024'te tamamlandı. Barajların ortadan kaldırılmasıyla birlikte, göçmen balıkların 100 yılı aşkın bir süredir ulaşamadığı 640 kilometreden fazla nehir ve yan kol yeniden erişilebilir hale geldi. Bilim insanları, somonların bu alanlara geri dönmesinin zaman alacağını öngörse de, ilk sonuçlar beklenenden çok daha hızlı bir iyileşme gösterdi.
Araştırmacılar, eski Iron Gate Barajı'nın bulunduğu bölgeye yüksek çözünürlüklü sonar sistemleri yerleştirerek yukarı doğru göç eden balıkları izledi. Barajların kaldırıldığı 2024 yılında, eski baraj noktasını geçerek yukarı ulaşan Chinook somonlarının sayısı 7 bin 742 olarak belirlendi. Bir yıl sonra, 2025 göç sezonunda bu sayı 13 bin 310'a yükseldi. Bu balıklar, o yıl Klamath Nehri havzasına dönen tüm Chinook somonlarının yaklaşık yüzde 19'unu oluşturdu. İki sezon boyunca eski baraj noktalarının ötesine geçen somon sayısı toplamda 21 bini aştı.
En dikkat çekici bulgu ise balıkların ne kadar uzağa ilerleyebildiği oldu. Araştırmaya göre, Chinook somonları yalnızca iki göç sezonunda geçmişte yaşadıkları bilinen alanların yüzde 88'ini yeniden kullanmaya başladı. Balıklar, Klamath ve Link nehirleri ile 11 yan kol boyunca toplam 345 kilometrelik bir alana yayıldı. Bazı balıklar denizden 580 kilometreden fazla uzaklığa ve yaklaşık 1.250 metre rakıma ulaşmayı başardı. Bu noktalara ulaşırken balıkların güçlü akıntılardan, mevcut barajlardaki balık geçitlerinden ve yaklaşık 40 kilometre uzunluğundaki Upper Klamath Gölü'nden geçtiği belirtildi. Araştırmacılar ayrıca coho somonu, steelhead ve Pasifik taşemeninin de yeniden açılan bölgelere girdiğini tespit etti. Uzmanlar, nehirlerdeki büyük fiziksel engellerin kaldırılması durumunda doğal yaşamın beklenenden çok daha hızlı bir şekilde geri dönebileceğini vurguluyor.
