ABD ve İran arasında yaklaşık 107 gündür devam eden diplomatik gerginlik, dijital ortamda imzalanan bir mutabakat zaptı ile son buldu. İmzalanan belgeye göre, taraflar arasında sağlanan uzlaşıyla birlikte bölgedeki çatışmaların durdurulması ve yaptırımların kaldırılması hedefleniyor.
Söz konusu mutabakat zaptı, ABD tarafında Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance tarafından, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandı. 14 maddeden oluşan anlaşmanın detayları basına sızan bilgiler doğrultusunda kamuoyuyla paylaşıldı.
Anlaşmanın Temel Maddeleri ve Savaşın Sonu
Al Arabiya tarafından aktarılan bilgilere göre, 19 Haziran Cuma günü resmi imzaların atılması bekleniyor. Anlaşmanın öne çıkan maddeleri arasında şu hususlar yer alıyor:
- Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesi kararlaştırıldı.
- Taraflar birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve iç işlerine saygı duyacaklarını taahhüt etti.
- ABD, deniz ablukasını kaldırarak İran çevresindeki askeri güçlerini 30 gün içinde geri çekecek.
- Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere getirilmesi planlanıyor.
Ekonomik Kalkınma ve Yaptırımların Kaldırılması
Anlaşma kapsamında İran ekonomisinin yeniden yapılandırılması için en az 300 milyar dolarlık bir ekonomik kalkınma planı hazırlanması öngörülüyor. ABD; BM, UAEA ve diğer tüm birincil-ikincil yaptırımları kaldırmayı taahhüt ederken, İran'ın dondurulmuş varlıklarının kademeli olarak serbest bırakılması kararlaştırıldı. Ayrıca İran petrolü ve petrokimya ürünlerine yönelik finansal faaliyetlere muafiyet sağlanması bekleniyor.
Nükleer Program ve Denetim Mekanizması
Nükleer başlıklar kapsamında İran, nükleer silah üretmeyeceğine dair taahhüdünü yineledi. Zenginleştirilmiş uranyumun geleceği nihai anlaşma sürecinde netleşecek. Anlaşmanın uygulanmasını takip etmek amacıyla ortak bir izleme mekanizması kurulması kararlaştırıldı. Sürecin tamamlanması için nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi tarafından bağlayıcı bir kararla onaylanması gerekmektedir.
