Yaklaşık 2.000 yıl önce Vezüv Yanardağı'nın patlaması sırasında kömürleşen antik bir papirüs rulosu, yapay zeka desteğiyle dijital ortamda açıldı ve içeriği gün yüzüne çıkarıldı. Bilim insanları, rulo fiziksel olarak açılmadan, karbonlaşmış yüzey üzerindeki 20 sütunluk gizli metni okumayı başardı.

PHerc 1667 olarak adlandırılan rulo, MS 79 yılında Herculaneum'daki lüks bir Roma villasının küller altında kalmasıyla zarar görmüştü. Daha önceki fiziksel açma girişimleri belgenin parçalanmasına neden olmuşken, yeni teknoloji sayesinde metnin içeriği korunarak incelenebildi. Çalışma, Stoacı felsefe üzerine etik, sanat ve insan davranışı konularını kapsıyor.

University of Naples Federico II bünyesinde çalışan papirolog Dr. F.N., elde edilen sonucun bu tür nesnelerin tamamen açılabilmesi açısından kritik bir öneme sahip olduğunu belirtti. Metnin içeriği üzerine yapılan analizler, belgenin muhtemelen Yunan filozof Chrysippus tarafından kaleme alındığını ve Stoacı öğretileri ele aldığını gösteriyor. Metinde hormē (dürtü) ve phronēsis (pratik bilgelik) gibi temel felsefi kavramlara yer verildiği saptandı.

Vesuvius Challenge kapsamında yürütülen bu proje, University of Kentucky'den bilgisayar bilimci Prof. B.S. tarafından başlatıldı. Makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak, röntgen görüntülerindeki papirüs lifleri arasındaki ince farklar sayesinde mürekkep izleri takip edilebiliyor. Projenin başarısı, artık teknik süreçlerden ziyade metinlerin akademik anlamlandırılması aşamasına geçildiğini gösteriyor.