ABD ve İran yönetimleri, Fransa'nın Versailles Sarayı'nda düzenlenen törenle 14 maddelik bir çerçeve mutabakat metnine imza attı. Diplomatik gelişmenin ardından küresel piyasalarda hareketlilik yaşanırken, Brent petrol varil fiyatlarında yüzde 2 oranında bir düşüş kaydedilerek fiyatlar 75 dolar seviyesine geriledi.
Nükleer Kısıtlamalar ve Ticari Yaptırımlar Kaldırılıyor
ABD Başkanı Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında sağlanan bu tarihi uzlaşı, nükleer kısıtlamaların ve ticari yaptırımların kaldırılmasını kapsıyor. Anlaşma kapsamında Tahran yönetimi, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını seyreltmeyi ve yeni nükleer materyal üretimini durdurmayı koşulsuz olarak kabul etti. Washington yönetimi ise İran'ın ham petrol ihracatına yeniden başlayabilmesi için ticari yaptırımları askıya alma kararı aldı.
60 Günlük Müzakere Süreci Başlatıldı
İmzalanan çerçeve metnin nihai hale getirilmesi ve uygulamaya konulması amacıyla 60 günlük bir müzakere süreci başlatıldı. Süreci takip etmek amacıyla bağımsız bir izleme mekanizması kurulması planlanıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, imza töreninde aktif rol üstlenen isimler arasında yer aldı. Trump, müzakerelerin ardından Washington'a dönmek üzere Joint Base Andrews askeri üssüne hareket etti.
Bölgesel Güvenlik ve Ekonomik Fon Planlaması
Anlaşma ile birlikte Hürmüz Boğazı sivil ticari gemilerin geçişine tamamen açılıyor. Ayrıca İran'ın altyapısının yeniden inşası için Körfez ülkelerinin finanse edeceği 300 milyar dolarlık bir fon kurulması öngörülüyor. Söz konusu fonun askeri programlara aktarılmaması için katı denetim mekanizmaları oluşturulması kararlaştırıldı. Trump, müzakerelerin tamamlanamaması durumunda askeri seçeneklerin tekrar değerlendirilebileceğini ifade etti.
İsrail Yönetiminden Temkinli Yaklaşım
Diplomatik süreç devam ederken İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu resmi bir değerlendirmede bulunmadı. İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise anlaşma metnine yönelik sert eleştirilerde bulunarak hükümetin milli güvenliği konusundaki hassasiyetini dile getirdi. Önümüzdeki 60 gün boyunca İsviçre'de yapılacak görüşmelerin küresel piyasalar tarafından yakından takip edilmesi bekleniyor.
