ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan barış anlaşmasının tamamlandığını duyurdu. Yaklaşık dört aydır küresel enerji piyasalarını etkileyen İran krizi sona ererken, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağı ve ABD'nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılacağı bildirildi. Bu gelişme, dünya piyasalarında önemli bir yankı uyandırdı.
Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran İslam Cumhuriyeti ile yürütülen müzakerelerin başarıyla sonuçlandığını belirtti. Paylaşımında, "Herkese tebrikler. Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz olarak açılmasını ve aynı zamanda ABD Donanması ablukasının derhal kaldırılmasını tam olarak onaylıyorum. Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın." ifadelerini kullandı.
İkinci bir paylaşımda ise Trump, anlaşmanın sadece iki ülke için değil, tüm bölge için yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu savundu. Kendisinden önceki birçok Amerikan başkanının İran ile kalıcı barış sağlamaya çalıştığını ancak başarılı olamadığını belirten Trump, bölge liderlerinin ilk kez gerçek barışa ulaşabilecek bir fırsat yakaladığını söyledi.
Dış basında yer alan bilgilere göre, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın resmi imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirilmesi planlanıyor. Sürece Pakistan ve Katar'ın arabuluculuk yaptığı belirtiliyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki mayın temizleme çalışmalarının hızlandırılacağı ve ticari gemi trafiğinin yeniden normale dönmesinin hedeflendiği ifade ediliyor.
Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı, İran ile ABD arasındaki çatışmalar nedeniyle aylardır kısıtlı şekilde kullanılıyordu. Trump yönetimi, geçtiğimiz haftalarda ABD ordusunun gizli operasyonlarla yüzlerce ticari geminin boğazdan geçişine destek verdiğini açıklamıştı. Trump, bu operasyonlar sayesinde 200'den fazla ticari geminin ve 100 milyon varilden fazla petrolün dünya piyasalarına ulaştığını öne sürmüştü. Ancak bu iddiaların tamamı bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.
Anlaşma haberinin ardından küresel piyasalarda anında hareketlilik yaşandı. ABD borsalarında vadeli işlemler yükselirken, petrol fiyatları sert şekilde geriledi. Brent petrol ve ABD ham petrolü yüzde 4 ila 5 arasında değer kaybetti. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nın tam kapasiteyle yeniden açılması halinde enerji piyasalarındaki baskının önemli ölçüde azalabileceğini değerlendiriyor.
Uluslararası basında yer alan bilgilere göre anlaşma öncelikle ateşkes ve deniz trafiğinin yeniden başlamasını kapsıyor. İran'ın nükleer programına ilişkin daha kapsamlı müzakerelerin ise önümüzdeki 60 gün boyunca devam etmesi bekleniyor. Tarafların bu süreçte yaptırımlar, nükleer faaliyetler ve bölgesel güvenlik başlıklarını ayrıca ele alacağı belirtiliyor. Bununla birlikte bazı uzmanlar ve bölgesel aktörler, anlaşmanın henüz kırılgan olduğunu, özellikle son dönemde yaşanan İsrail-İran gerilimlerinin süreci yeniden zorlayabileceğini ifade ediyor.
