Osmanlı döneminde önemli bir yere sahip olan tarihi Yalı Köşkü, İstanbul Valiliği'nin yürüttüğü çalışmalarla yeniden inşa ediliyor. Padişahların sefere çıkan donanmayı uğurladığı, kaptanıderyaları kabul ettiği ve donanma törenlerine ev sahipliği yaptığı bilinen yapı, özgün mimarisine sadık kalınarak restore edilecek. Topkapı Sarayı'nın Sarayburnu kıyısında yer alan ve kaynaklarda 'Cebeciler Köşkü' olarak da geçen köşk, İstanbul Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB) tarafından 'Yadigar' projesi kapsamında hayata geçirilecek.
İstanbul Üniversitesi Türk İslam Sanatları Tarihi Dr. Öğr. Üyesi Fatih Sarımeşe, Yalı Köşkü'nün 16. yüzyılın sonlarında inşa edildiğini belirtti. Yapının, kaptanıderya ve serdarların sefere giderken padişah tarafından uğurlanıp, muzaffer dönüldüğünde karşılandığı bir alan olduğunu söyledi. Köşkün, ziyafetlerin verildiği ve dualarla askerlerin sefere yollandığı bir saray teşkilatı bünyesinde değerlendirilebileceğini ifade eden Sarımeşe, padişahın burada kaptanıderyaya ve paşalara ihsanlarda bulunduğunu aktardı.
Sarımeşe, günümüze ulaşmayan yapının özelliklerinin eski gravürler, fotoğraflar ve seyyah notlarından öğrenildiğini dile getirdi. Yapının, Türk sivil mimarisinin özelliklerini taşıyan, üzerinde kubbe bulunan, orta sofalı ve üç eyvanlı bir divanhane olduğunu belirtti. Bu plan tasarımının 17. yüzyılda Revan Köşkü'nde de görüldüğüne dikkat çekti. Gravürlerde ve eski fotoğraflarda köşkünde geniş saçaklarının görüldüğünü belirten Sarımeşe, mermer revaklarla çevrili yapının iç mekanında yaklaşık 6 bine yakın dönemin en güzel İznik çinilerinin kullanıldığını söyledi. Bazı kaynaklara göre, dışarıdaki revaklar nedeniyle uzaktan bakanlarca köşkü bir çadıra benzetildiği bilgisini paylaştı.
Sultan Abdülmecit döneminde hanedanın Topkapı Sarayı'ndan Dolmabahçe Sarayı'na taşınmasıyla köşkün işlevinin Sultan Abdülaziz dönemine kadar sürdüğünü anlatan Sarımeşe, Yedikule ile Sirkeci hattını bağlayan demiryolu hattının döşenmesiyle yapıların atıl duruma düştüğünü ifade etti. Cumhuriyet dönemi mimarlarından S.H.E.'in Yalı Köşkü üzerine yaptığı restitüsyon çalışmalarının kaynak teşkil ettiğini de sözlerine ekledi. Sarımeşe, alanına daha sonra kurulan demir döküm fabrikasının kalıntı ve malzeme analizlerinin de yapıldığını ve projenin ilgili koruma kurullarının denetiminde devam ettiğini belirtti.
İstanbul Valiliği YİKOB Uygulama İşleri Amiri Mimar F.Ç., 'Yadigar' projesinin kent genelindeki tarihi yapıların aslına uygun olarak günümüze aktarılmasını amaçladığını söyledi. Çelen, halihazırda restorasyonu devam eden 403 yadigar projesi bulunduğunu, 132 projenin tamamlandığını ve 460 projenin de planlandığını belirtti. Yalı Köşkü projesinin ise ilgili kurumlardan onayların alınmasının ardından 2 yıl içinde tamamlanmasının planlandığını duyurdu.
Yüklenici firma çalışanı arkeolog E.Y., bölgedeki ilk kazıların 2007 yılında İstanbul Arkeoloji Müzeleri denetiminde başladığını ve 2017'ye kadar aralıklarla sürdüğünü bildirdi. Yaklaşık 1900 metrekarelik alanda yürütülen çalışmalarda Yalı Köşkü'nün temel kalıntılarına ulaşıldığını belirtti.
