Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye, Başbakan Ousmane Sonko'yu görevden aldığını duyurdu. Bu karar, iki lider arasındaki aylardır süren gerilimin ardından geldi.
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri O.S. Ba tarafından ulusal televizyonda okunan açıklamada, Cumhurbaşkanı Faye'nin Başbakan Ousmane Sonko'nun ve dolayısıyla hükümet üyelerinin görevine son verdiği belirtildi. Açıklamada, görevden alınan hükümet üyelerinin mevcut işleri yürütmekle görevlendirildiği ifade edildi.
Yeni bir başbakanın ne zaman atanacağına dair herhangi bir bilgi verilmedi. Nisan 2024'te göreve gelen Cumhurbaşkanı Faye ve Başbakan Sonko arasındaki gerilim, Sonko'nun artan etkisi nedeniyle yükselmişti. Sonko'nun geniş çaplı etkisi, ikilinin iktidara gelmesinde önemli rol oynamıştı.
2012-2024 yılları arasında görev yapan eski Cumhurbaşkanı Macky Sall'in sert muhalifi olan Ousmane Sonko, 2024 başkanlık seçimlerinde aday olamamıştı. Bunun nedeni, hakkında çıkan bir karalama davası sonucu medeni haklarını kaybetmesiydi. Bu durum üzerine Sonko, Bassirou Diomaye Faye'yi seçim yarışında kendi yerine aday göstermişti.
Panafrikanist söylemleriyle dikkat çeken Ousmane Sonko, Senegal gençliği arasında büyük bir heyecan yaratmıştı. Macky Sall yönetimiyle yaşadığı anlaşmazlıklar ve üçüncü dönem adaylığına karşı çıkan gösterilerin şiddetle bastırılmasının ardından, siyasi tansiyonun düşürülmesi amacıyla çıkarılan aftan yararlanan iki lider, seçim kampanyasını Wolof dilinde “Diomaye Moy Sonko” yani “Diomaye Sonko’dur” sloganıyla yürütmüştü.
Sonko'nun görevden alınması haberinin ardından, yüzlerce destekçisi Cuma akşamı evine akın ederek kendisini selamladı. Daha önce, Başbakan Sonko, Batı'nın 'eşcinselliği dünyaya dayatma' çabası olarak nitelediği 'Batı tiranlığı' eleştirisinde bulunmuştu. Bu açıklama, çoğunluğu Müslüman olan Batı Afrika ülkesinde eşcinsel ilişkilere yönelik cezaları ağırlaştıran bir yasanın kabul edilmesinden haftalar sonra gelmişti.
Son haftalarda Cumhurbaşkanı ve Başbakan arasındaki gerilim kamuoyuna yansımıştı. Ay başında Cumhurbaşkanı Faye, Başbakan'ın parti içindeki 'aşırı kişiselleştirme' eğilimini eleştirmişti. Faye, bir televizyon röportajında, “Başbakan olduğu sürece bana güveniyor demektir. Güvenim kalmadığında yeni bir başbakan atanacaktır” açıklamasını yapmıştı.
Sonko'nun partisi, Kasım 2024'te yapılan genel seçimlerde Ulusal Meclis'te ezici çoğunlukla zafer kazanarak önemli bir üstünlük sağlamıştı. Bazı çevreler, seçim yasasında yapılan ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanan bir değişikliğin, Sonko'nun 2029'daki başkanlık seçimlerine adaylığını kolaylaştırdığını iddia etmişti.
Ancak, Senegal Yüksek Mahkemesi, Temmuz 2025'te, dönemin başbakanı olan Sonko'nun cezai mahkumiyetine karşı yaptığı itirazı reddetmişti. Bu durum, seçilme yeterliliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirmişti. Buna rağmen Sonko, Kasım 2024 genel seçimlerinde milletvekili seçilmiş, ancak başbakanlık görevini sürdürmek üzere bu hakkından feragat etmişti. Partisi, bu durumun kendisinin seçilme yeterliliğini koruduğunu savunuyor. Yerel seçimler 2027'de, başkanlık seçimleri ise 2029'da yapılacak.
Cumhurbaşkanı Faye, Sonko kadar popüler bir destek görmese de, son aylarda yürüttüğü “Diomaye Président” kampanyasıyla destek toplamaya devam ediyor ve 2029 başkanlık seçimlerinde aday olma ihtimali bulunuyor. Ülke yönetimi, göreve geldiklerinden bu yana, önceki hükümetten devraldıkları ve IMF'ye göre GSYİH'nın %132'sine ulaşan devasa borç yüküyle mücadele etmek zorunda kaldı. Bu durum, Senegal'i Sahra altı Afrika'nın en borçlu ikinci ülkesi konumuna getiriyor.
