Çin'de bankacılık sektöründe kapsamlı bir yeniden yapılanma süreci yaşanıyor. Ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla birlikte özellikle kırsal bankalarda sermaye yetersizliği, düşük varlık kalitesi ve yönetim sorunları ön plana çıktı. Bu durum üzerine Pekin yönetimi, birleşme ve tasfiye süreçlerini hızlandırma kararı aldı.
Fitch Ratings'in verilerine göre, 2025 yılı içinde 670 banka finans sisteminden çıkarıldı. Bu rakam, Çin'deki toplam banka sayısının yaklaşık dörtte birine denk geliyor. Pekin'in uyguladığı model, çok sayıda küçük banka yerine daha yüksek sermayeli, daha büyük ve merkezi denetimi daha kolay kuruluşlar oluşturmayı hedefliyor.
Küçük ve Kırsal Bankalar En Zayıf Halka
Yeniden yapılanma çalışmalarının merkezinde küçük ve kırsal ticari bankalar yer alıyor. Fitch'e göre bu kuruluşlar, Çin finans sisteminin en kırılgan bölümleri arasında bulunuyor. Özellikle az gelişmiş bölgelerde faaliyet gösteren bankalarda sermaye yetersizliği, düşük karlılık ve sorunlu krediler dikkat çekiyor. Kırsal bankaların aktif karlılığı yılın ilk yarısında yüzde 0,45'e gerilerken, takipteki kredilerin oranı yüzde 2,8'e yükseldi. Çin bankacılık sektörünün genelinde takipteki kredi oranının yüzde 1,5 seviyesinde olması, küçük bankalardaki bozulmanın sektör ortalamasının üzerinde seyrettiğini gösteriyor.
Gayrimenkul Kredileri Bilançoları Zorluyor
Küçük bankaların karşılaştığı sorunlarda kredi portföylerinin yapısı da önemli bir rol oynuyor. Bu kuruluşların küçük işletmelerin yanı sıra gayrimenkul geliştiricilerine ve yerel yönetim finansman araçlarına kullandırdığı krediler, bilançolardaki başlıca risk alanları arasında gösteriliyor. Çin'de uzun süredir devam eden gayrimenkul krizi ve yerel yönetimlerin artan borç yükü, özellikle yerel ölçekte faaliyet gösteren bankaların bilançoları üzerinde baskı yaratıyor. Fitch, banka birleşmelerinin denetimin güçlendirilmesine ve finans sisteminde şeffaflığın artırılmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Ancak küçük bankalardaki yapısal sorunların yalnızca birleşmeler yoluyla kısa sürede ortadan kalkması beklenmiyor.
Risk Şimdilik Yerel Ölçekte
Küçük bankalardaki sorunlara rağmen, risklerin Çin finans sisteminin tamamına yayılma ihtimalinin sınırlı olduğu değerlendiriliyor. Bu bankaların ağırlıklı olarak yerel ölçekte faaliyet göstermesi ve büyük finans kuruluşlarıyla bağlantılarının sınırlı olması, olası bir krizin diğer bankalara yayılma riskini azaltıyor. Ancak ekonomik büyümenin yavaşlaması ve sorunlu kredilerin artması halinde küçük bankalardaki baskının büyüme ihtimali bulunuyor.
Ekonomik Yavaşlamayla Aynı Dönemde
Bankacılık sektöründeki yeniden yapılanmanın, Çin ekonomisinin ivme kaybettiği bir dönemde hızlanması dikkat çekiyor. Dünyanın ikinci büyük ekonomisi, yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 4,3 büyüdü. Bu oran, 2022'den bu yana kaydedilen en düşük büyüme performansı oldu. Sanayi kârlarındaki artış da ağustos ayında yüzde 4,2'ye gerileyerek yılın en düşük seviyesine indi. Ekonomik büyümedeki yavaşlama, gayrimenkul sektöründeki sorunlar ve yerel yönetimlerin borç yükü birlikte değerlendirildiğinde, Pekin'in yüzlerce küçük bankayı daha büyük kuruluşların çatısı altında toplama hamlesi, finans sistemindeki kırılganlıkların daha da büyümeden kontrol altına alınmasına yönelik bir yeniden yapılandırma adımı olarak öne çıkıyor.
