Emeklilik hakkı elde etmek için yalnızca yaş şartını tamamlamak yeterli olmamaktadır. Prim günü eksik olan sigortalılar için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), farklı borçlanma ve isteğe bağlı sigorta uygulamaları sunmaktadır. Belirli şartları taşıyan vatandaşlar, çalışmadan da eksik primlerini tamamlayarak emeklilik hakkı kazanabilmektedir.
Emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayamayan vatandaşlar, SGK'nın sunduğu iki temel yöntemden yararlanabilmektedir. Bunlardan ilki isteğe bağlı sigorta sistemi, diğeri ise belirli sürelerin borçlanılmasıdır. Borçlanma uygulaması, tüm prim günlerinin satın alınmasına değil, yalnızca kanunda belirtilen sürelerin emeklilik hesabına eklenmesine imkân tanımaktadır.
Kadın sigortalılar, sigortalı olduktan sonra yaptıkları doğumlar için borçlanma hakkından yararlanabilmektedir. En fazla üç çocuk için başvuru yapılabilmekte, her çocuk adına 720 güne kadar borçlanma yapılabilmektedir. Bu şekilde toplamda 2 bin 160 gün, yani 6 yıla kadar prim kazanılması mümkün olmaktadır. Bu haktan yalnızca doğum yapan anneler değil, gerekli şartları taşıyan evlat edinen kadın sigortalılar da faydalanabilmektedir.
Erkek sigortalılar ise askerlikte geçen sürelerini borçlanarak prim günlerini artırabilmektedir. Özellikle sigorta başlangıcından önce yapılan askerlik hizmetinin borçlanılması, sigorta başlangıç tarihini geriye çekebildiği için bazı kişiler açısından daha erken emeklilik imkânı sağlayabilmektedir. Yaş şartını tamamlayan veya EYT kapsamında yaş şartı aranmayan kişiler, eksik primlerini doğum ya da askerlik borçlanmasıyla tamamlayarak emeklilik hakkı elde edebilmektedir. Kadın sigortalılarda staj sonrasında gerçekleşen doğumlar da belirli şartların oluşması halinde sigorta başlangıcının geriye çekilmesine katkı sağlayabilmektedir.
Yurt dışında çalışan Türk vatandaşları da çalışma sürelerini borçlanarak Türkiye'deki emeklilik hesabına dahil edebilmektedir. Kadınlar ise yurt dışında 18 yaşını doldurduktan sonra geçen bazı süreler için, çalışmamış olsalar bile borçlanma yapabilmektedir. Türkiye'de sigortalılık kaydı bulunan kişiler açısından bu uygulama emeklilik sürecini hızlandırabilmektedir. 2019 yılında yapılan düzenleme sonrasında yurt dışı borçlanmasıyla kazanılan hizmet süreleri Bağ-Kur kapsamında sayılmaktadır. Türkiye'de daha önce sigortalılığı bulunmayan gurbetçilerin emekli olabilmesi için 5 bin 400 gün üzerinden işlem yapılırken, Türkiye'de mevcut sigortalılığı bulunanlar ise eksik günlerini tamamlayabilmektedir.
Hiç çalışma imkânı bulunmayan veya borçlanma hakkı olmayan kişiler için isteğe bağlı sigorta sistemi devreye girmektedir. 18 yaşını dolduran ve Türkiye'de ikamet eden vatandaşlar, SGK'ya başvurarak isteğe bağlı sigortalı olabilmektedir. Ödenen primler Bağ-Kur kapsamında değerlendirilmekte ve eksik prim günlerinin tamamlanmasına katkı sağlamaktadır.
Geçmişte prim borçları nedeniyle hizmet süreleri dondurulan Bağ-Kur'lular da "ihya" uygulamasıyla bu süreleri yeniden aktif hale getirebilmektedir. Borçlanmada ihtiyaç duyulan kadar süre satın alınabilirken, ihya işleminde dondurulan sürenin tamamının yeniden canlandırılması gerekmektedir.
2026 yılı brüt asgari ücrete göre; doğum borçlanmasında en düşük ödeme tutarı brüt asgari ücretin yüzde 32'si üzerinden hesaplanmaktadır. Buna göre 1 aylık doğum borçlanması 10 bin 569 lira 60 kuruş olarak uygulanmaktadır. Askerlik, yurt dışı borçlanması ve Bağ-Kur ihyasında ise hesaplama brüt asgari ücretin yüzde 45'i üzerinden yapılmaktadır. Bu kapsamda 1 aylık borçlanma tutarı 14 bin 863 lira 50 kuruş olarak hesaplanmaktadır.
SGK mevzuatına göre yalnızca doğum ve askerlik değil, birçok farklı süre için de borçlanma yapılabilmektedir. Bunlar arasında; memurların ücretsiz izin süreleri, sigortasız geçen avukatlık stajı (en fazla 1 yıl), yurt içi ve yurt dışında doktora ile tıpta uzmanlık eğitim süreleri, hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri, kısmi süreli çalışanların eksik prim günleri, 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında geçirilen öğrenim süreleri, uzman ve usta öğreticilikte geçen hizmet süreleri, fakülte veya yüksekokul sonrası subay, astsubay, polis memuru ve komiser yardımcısı olarak göreve başlayanların başarılı öğrenim süreleri, Polis Akademisi ile Emniyet Genel Müdürlüğü adına eğitim gören öğrencilerin eğitim süreleri, seçim nedeniyle görevinden istifa edenlerin açıkta geçen süreleri, grev ve lokavtta geçen süreler yer almaktadır. Bu uygulamalar, gerekli şartların sağlanması halinde eksik prim günlerinin tamamlanmasına katkı sağlayarak emeklilik sürecinde önemli avantajlar sunabilmektedir.
