ABD'nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral'da bulunan Blue Origin şirketine ait New Glenn roketinin test sırasında infilak etmesi, NASA'nın Ay üssü kurma planlarını zora soktu. Yerel saatle 21:00'de meydana gelen patlamada, roketin fırlatılması için inşa edilen LC-36 tesisi ağır hasar gördü ve fırlatma rampasının kulelerinden biri devrildi. Patlamada can kaybı veya yaralanma yaşanmadı.
Blue Origin'in sahibi Jeff Bezos, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, tüm personelin güvende olduğunu ve durumun kontrol altında olduğunu belirtti. Bezos, yaşanan zorluğa rağmen gerekli onarımların yapılacağını ve uçuşlara devam edileceğini ifade etti. 98 metre yüksekliğindeki roketin, 4 Haziran'da 48 uyduyu yörüngeye taşıması planlanıyordu.
Bu patlama, Jeff Bezos'un şirketi ile Elon Musk'ın SpaceX'i arasındaki Ay projeleri rekabeti bağlamında önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Patlamanın, Blue Origin'in NASA'ya verdiği Ay'a insan gönderme ve üs kurma taahhütlerini yerine getirme kabiliyeti hakkında soru işaretleri oluşturduğu belirtiliyor. Analistler, hasar gören fırlatma rampasının yeniden inşa edilmesinin aylar sürebileceğini öngörüyor.
NASA, Ay üssü kurma planlarının ilk üç görevini duyurduktan sadece birkaç gün sonra yaşanan bu olay, zaman çizelgesini etkiledi. NASA'nın Ay Üssü 1'in Blue Origin'in tasarladığı iniş aracıyla en erken 2026 sonbaharında fırlatılması hedefleniyordu. İniş aracının New Glenn tipi roketlerle LC-36 rampasından gönderilmesi planlanmıştı. Bu durum, planlanan takvimin uygulanabilirliği konusunda şüpheleri artırdı.
NASA, 26 Mayıs akşamı düzenlediği basın toplantısında, Ay'a gönderilecek robotik iniş araçları, zıplayan dronlar ve diğer araçlara ilişkin detayları paylaşmıştı. Blue Origin, bu araçları inşa etmek üzere seçilen firmalardan biriydi. ABD'nin, Başkan Donald Trump'ın görev süresi dolmadan Amerikalıları tekrar Ay'a indirme hedefi ve Çin ile uzay yarışındaki konumu, NASA üzerindeki baskıyı artırıyor. Çin'in 2030'a kadar insanları Ay'a indirme planları hızla ilerlerken, NASA Mart ayında Ay'ın güney kutbunda nükleer ve güneş enerjisiyle çalışacak kalıcı bir üs inşa etmek için 20 milyar dolarlık bir program duyurmuştu.
Uzay ajansı yöneticisi Jared Isaacman, tanıtılan yeni programın, "ABD'nin Ay'ı bir daha asla bırakmayacağı" anlamına geldiğini belirtmişti. Kalıcı bir üs, ABD'nin bilimsel deneyler yapmasına, kaynak çıkarmasına ve Mars'a seyahat etmesine olanak tanıyacak. Ancak uzmanların çoğu, NASA'nın zaman çizelgesinin gerçekçi olmadığı görüşünde. Nisan ayında Artemis II görevi kapsamında dört astronotu Ay etrafında dolaştırmadaki başarıya rağmen, bazı bilim insanları Ay yüzeyine insan indiren ilk ülkenin Çin olabileceğine inanıyor. Open University'den Ay bilimcisi Dr. Simeon Barber, "Çin'in önce ulaşmasına hiç şaşırmam" diyerek, NASA'nın insanları Ay'a indirebilecek araç teminindeki aksaklıklara dikkat çekiyor.
NASA'nın Ignition Moon Base programı, insanlı görevlerden önce Ay arazisini keşfetmek ve haritalamak için robotik iniş araçları ve dronlar göndermeyi içeriyor. Ayrıca astronotların hareketini sağlayacak taşıma araçları da planlanıyor. NASA, 26 Mayıs'ta Blue Origin, Intuitive Machines ve Astrobotic gibi firmaların bu ihaleleri kazandığını duyurdu. Blue Origin'in Endurance adlı iniş aracının hassas inişler yapabilmesi ve otonom navigasyon gerçekleştirmesi bekleniyor. Astrobotic'in Griffin-1 iniş aracının ise Güney Kutbu yakınındaki Nobile Krateri'ne inmesi öngörülüyor. Bu araçlar, bilimsel ekipmanlar da taşıyacak.
Ay üssü program yöneticisi Carlos García-Galán, robotik keşif sürecinin 2029'a kadar sürmesi ve bu süreçte Ay'a 25 fırlatma ile toplam 4 metrik ton yük indirilmesinin planlandığını belirtti. Sonraki aşamada NASA, Ay'da nükleer ve güneş enerjisi tesisleri kurmayı hedefliyor. 2032 yılına kadar ise insanların Ay'da "yarı kalıcı" konutlarda yaşayabilmesi amaçlanıyor. Araçlar, astronotların engebeli yüzeyde uzun mesafeler kat etmesine imkân tanıyacak.
