Ticaret Bakanı Ömer Bolat, kritik ham maddelerin artık yalnızca birer emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmez olduğunu belirtti. Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) Yükselen Piyasalar Forumu Serisi kapsamında düzenlenen OECD Kritik Mineraller Forumu'nun açılışının ardından, OECD tarafından her yıl yayımlanan Kritik Hammaddelere İlişkin İhracat Kısıtlamaları Envanteri'nin 2026 yılı tanıtım programına katıldı.
Programda konuşan Bakan Bolat, yarı iletkenlerden yenilenebilir enerji sistemlerine, savunma teknolojilerinden yüksek katma değerli sanayi üretimine kadar tüm değer zincirlerinin bu materyallere güvenli erişime bağlı olduğunu vurguladı. Bu erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini ifade eden Bolat, OECD bulgularına göre kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009 yılından bu yana 5 kat arttığını söyledi. 2022 ile 2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16'sının ihracat kısıtlamalarından etkilendiğini belirten Bolat, kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70'inin, grafit ihracatının neredeyse yarısının ve nadir toprak elementlerinin ise yüzde 45'inin bu kısıtlamalardan etkilendiğini dile getirdi.
Bakan Bolat, uygulanan önlemlerin türünde de değişim görüldüğünü, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının halen en yaygın araçlar olduğunu ancak daha kısıtlayıcı önlemlerin giderek arttığını kaydetti. Bu kısıtlamaların küresel arzı daralttığını, fiyat oynaklığını artırdığını ve tedarik zinciri dayanıklılığını zayıflattığını ifade etti. Türkiye olarak açık ve kurallara dayalı ticarete büyük önem verdiklerini belirten Bolat, kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğuna inandıklarını söyledi. Türk ekonomisinin hem ithalat hem ihracat yoluyla dış ticaret tarafından desteklendiğini ve mineraller ile kritik ham maddeler dahil olmak üzere toplam mal ve hizmet ticaret hacminin 820 milyar dolar olduğunu açıkladı.
Dünyada siyasi, askeri ve ticaret teşkilatlarının büyük sıkıntılar yaşadığı bir dönemde OECD'nin uluslararası politikaları belirleme ve koordinasyonu sağlamada giderek artan bir role sahip olduğunu belirten Bolat, OECD'nin İstanbul'da bölgesel merkezi bulunduğunu ve Ticaret Bakanlığı olarak OECD ile koordinasyon içinde çalıştıklarını ifade etti. Yeşil ve dijital ekonomiye geçiş açısından kritik madenlere büyük ihtiyaç olduğunu, yenilenebilir enerji, ileri teknolojiler, imalat sektörü ve yapay zekanın ortaya çıkmasıyla birlikte kritik madenlerin rolünün arttığını sözlerine ekledi.
