Avrupa Birliği (AB), gübre tedarikinde arz güvenliğini sağlamak ve ithalata bağımlılığı azaltmak amacıyla yeni bir eylem planı hazırladı. AB Komisyonu tarafından kamuoyuyla paylaşılan Gübre Eylem Planı, artan gübre maliyetleri ve kıtlık yaşayan çiftçilere yönelik destekleri içeriyor.
Plana göre, yüksek gübre maliyetlerinden etkilenen çiftçilere mevcut AB tarım politikası araçları kullanılarak hedefli destek sağlanacak. Yaz öncesinde açıklanması beklenen mali paket ile çiftçilere yeni üretim sezonu öncesinde likidite desteği verilmesi öngörülüyor. Üye ülkelerin mevcut tarım politikası planları kapsamındaki destekleri daha etkin kullanabilmeleri için yeni bir yasal paket hazırlanacak. Bu paket, nakit akışını destekleyecek likidite mekanizmaları, avans ödemelerinde esneklik ve gübre kullanımını azaltan veya biyolojik bazlı gübrelere geçişi teşvik eden uygulamaları kapsayacak.
AB, gübre sektöründe sanayi kaybını önlemek, arz güvenliğini sağlamak ve ithalata bağımlılığı azaltmak için yerli üretimi destekleyecek. Döngüselliği artırmak ve emisyonları azaltmak amacıyla gübrede Avrupa alternatiflerinin kullanımı teşvik edilecek. Organik ve biyolojik bazlı gübreler ile geleneksel mineral gübrelere alternatif ürünlerin kullanımı yaygınlaştırılacak. Sürdürülebilir Avrupa menşeli gübrelere yönelik talebi artırmak için resmi süreçler kolaylaştırılacak ve basitleştirilecek.
Gübre piyasasında şeffaflığı artırmak ve sektör paydaşları arasındaki diyaloğu güçlendirmek amacıyla "AB Gübre Değer Zinciri Ortaklığı" kurulacak. Üreticiler, çiftçiler ve üye ülkelerin katılımıyla yürütülecek bu platform, arz güvenliği ve uygun fiyatlı gıda üretimi konusunda ortak çözümler geliştirmeye odaklanacak. AB Komisyonu, gübre piyasasına ilişkin güncel veri akışını güçlendirecek, erken uyarı mekanizmaları geliştirecek ve gerektiğinde ortak alım ya da stok oluşturma gibi seçenekleri değerlendirecek.
AB'nin bu adımı atmasında, son yıllarda artan jeopolitik krizlerin Avrupa'nın gübre ve gıda sistemindeki kırılganlığını ortaya çıkarması etkili oldu. Özellikle Orta Doğu'daki savaş, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve Rusya ile Belarus'tan gübre ithalatına getirilen kısıtlamalar, Avrupa'da gübre maliyetlerini ciddi şekilde artırdı. Birlik, azotlu gübre ihtiyacının yaklaşık yüzde 30'unu, fosfat bazlı gübre ihtiyacının ise yaklaşık yüzde 70'ini ithalatla karşılıyor. Bu durum, kriz dönemlerinde Avrupa'yı dış şoklara karşı savunmasız bırakıyor.
