İki yıl önce Alzheimer hastalığı teşhisi konulan 85 yaşındaki oyuncu Peter Marinker, Londra'da tek kişilik Samuel Beckett oyunu 'Krapp's Last Tape' ile sahneye çıkmaya hazırlanıyor. Marinker, hastalığın teşhisinden iki yıl sonra bu zorlu rolü üstleniyor.
Marinker'ın demans nedeniyle tarihlerde yaşadığı karışıklıklar, provaların yapıldığı günleri karıştırmasına neden olmuştu. Buna rağmen, Marinker kusursuz bir hafızaya sahip pek çok oyuncunun bile zorlanacağı bir performans sergileyecek.
Peter Marinker, özellikle seslendirme çalışmalarıyla tanınıyor. Radyo oyunları, video oyunları ve 'Labyrinth' ile 'Paddington in Peru' gibi büyük bütçeli filmlerde yer aldı. Ayrıca 'Love Actually'de ABD başkanının danışmanını ve 'United 93' drama filminde bir yolcuyu canlandırdı. 2023'te 'Lord of the Rings'in sahne uyarlamasında Gandalf rolündeyken 'kapanmaya başladığını' hissettiğini ve rolü bir yedek oyuncuya devretmek zorunda kaldığını belirtti.
Yapılan MRI taramaları ve diğer sağlık kontrollerinin ardından iki yıl önce Alzheimer teşhisi konulan Marinker, durumu kabullendiğini ve kaybetme eğiliminin arttığını belirtiyor. Ancak bu durum, onu tiyatro sahnesinden uzaklaştırmadı.
Cockpit Theatre'ın yönetmeni Dave Wybrow, Marinker ile geçmişte yakın çalıştığı bir isim. Wybrow, bu yılın başlarında Marinker'a 'Krapp's Last Tape' oyununu sahneleme fikriyle ulaştı. Oyun, yaşlanan bir yazarın gençliğine ait kayıtları dinleyerek pişmanlıklarını ve kaçırdığı fırsatları hatırlamasını konu alıyor.
Wybrow, annesinin de hafıza sorunlarıyla mücadele ettiği bir dönemde bu projeye başladığını belirterek, oyunun 'dinamit gibi bir gösteri ve yazım' olduğunu ifade etti. Provalar, Marinker'a ek alıştırma süresi sağlamak amacıyla haziran sonundan beri devam ediyor.
Oyunda, Marinker'a yardımcı olmak üzere bir sahne yöneticisi ve otokrit ekranları kullanılacak. Ayrıca Marinker, unutması halinde hızlıca yönlendirilebilmesi için kulağında küçük bir kulaklık takacak. Wybrow, bu projenin Marinker'ın hastalığını örtbas etmek değil, demans teşhisinden sonra bile işbirlikçi ve yaratıcı çalışmaların mümkün olduğunu göstermek amacını taşıdığını vurguluyor.
Marinker, ilk günden beri endişe duymadığını belirterek, "Dave bana yapmak isteyip istemediğimi sordu ve ben sadece 'Evet. Oh evet, evet, evet, evet!' dedim" şeklinde konuştu. İlk gece heyecanlanacağını ancak bununla nasıl başa çıkacağını bildiğini, bunun sadece adrenalin olduğunu ekledi.
Bu, Marinker'ın aynı rolü üstlendiği ilk kez değil. Oyunu ilk olarak 1983 yılında da oynamıştı. Yapım ekibi, 40 yıldan uzun bir süre önceki performansının teyp kayıtlarını buldu ve bu kayıtlar, karakterin gençliğinin yankılarını dinlediği yeni yapımda kullanılacak.
Alzheimer hastalığında hafıza kaybının düzensiz olabildiği belirtiliyor. Hastalığın erken evrelerinde, beynin temporal loblarının derinliklerindeki hipokampüs çevresindeki bölgeler etkileniyor. Bu bölge, insanların hayatlarındaki belirli olay ve deneyimlere dair anıları oluşturan ve geri çağıran epizodik hafızada kilit rol oynuyor. Bu nedenle, Alzheimer hastaları tatil anılarını, bir arkadaşıyla sohbeti veya birinin adını hatırlamakta zorlanabiliyor. Ancak iyi pratik edilmiş beceri ve rutinlerle bağlantılı diğer anılar daha dirençli kalabiliyor.
Edinburgh Üniversitesi'nde nörodejenerasyon profesörü ve 'Fighting for Our Minds' kitabının yazarı Tara Spires-Jones, "Yeni oluşan yeni anılara kıyasla uzun vadeli pekişmiş bellekte saklanan bir şeyin erişilmesi genellikle daha kolaydır" diyor. Bu durum, bazı Alzheimer hastalarının diğer anıları solmaya başlasa bile hala bir fincan çay yapabilmelerini, şarkı sözlerini hatırlamalarını veya iyi prova edilmiş bir tiyatro senaryosunu oynayabilmelerini açıklıyor.
Bu dört günlük tiyatro gösterisinden elde edilecek tüm gelir, Peter'a teşhisinden sonra yardımcı olan Alzheimer Society kuruluşuna bağışlanacak. 2025'te yapılan bir araştırmaya göre, demansla yaşayan insanların %42'si semptomlarından utanç duyduğunu hissetti. Hafıza sorunları olanların beşte biri, teşhis hakkında bir doktora başvurmadığını çünkü arkadaş ve ailenin tepkisinden endişe ettiğini belirtti.
Londra'daki Alzheimer Society'de demans destek hizmetleri yöneticisi Taiyaba Zeria, damgalanmanın "hala çok yaygın" olduğunu söylüyor. "Peter'ın yaptığı şey, teşhisin son olmadığı ve demansla yaşayan bir kişinin hala keyif aldığı ve tutkulu olduğu pek çok şeyi yapabileceğini gerçekten vurguluyor."
