Kanada'nın Alberta eyaletinde, eyaletin Kanada'da kalıp kalmayacağına dair bir referandum düzenleneceği duyuruldu. Bu gelişme, ülkenin birliğinin on yıllardır karşılaştığı en önemli sınavlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Alberta Başbakanı Danielle Smith tarafından yapılan açıklamaya göre, referandum 19 Ekim'de gerçekleştirilecek. Vatandaşlara yöneltilecek soru, "Alberta, Kanada'nın bir eyaleti olarak mı kalmalı, yoksa Alberta'nın Kanada'dan ayrılıp ayrılmaması konusunda bağlayıcı bir referandum düzenlenmesi için gereken yasal süreci başlatmalı mı?" şeklinde olacak.

Eyalette uzun süredir devam eden ve Alberta'nın Ottawa'daki karar alıcılar tarafından göz ardı edildiği hissine dayanan bağımsızlık yanlısı hareketler bulunuyor. Yılın başlarında, ayrılık çağrısı yapan bir dilekçe 300.000'den fazla imza toplarken, Alberta'nın birlik içinde kalmasını savunan ayrı bir dilekçe ise 400.000'den fazla imza aldı.

Ancak yapılan kamuoyu anketleri, Albertalıların çoğunluğunun ayrılık aleyhine oy kullanacağını gösteriyor. Başbakan Smith, kendi oyunu Alberta'nın Kanada'nın bir parçası olarak kalması yönünde kullanacağını belirtti. Hükümetinin ve parti grubunun da pozisyonunun bu yönde olduğunu ifade etti.

Smith, bir Alberta yargıcının, yerli First Nations gruplarının yeterince istişare edilmediği ve haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle ayrılık referandumu çağrısı yapan bir dilekçeyi reddetmesi kararından derin endişe duyduğunu dile getirdi. Bu durum, dilekçe imzalarının doğrulanmasını durdurarak referandum ihtimalini belirsizliğe sürüklemişti.

Smith, "Başbakan olarak, tek bir yargıcın hukuki hatasının yüz binlerce Albertalının sesini susturmasına izin vermeyeceğim. Alberta'nın geleceğine mahkemeler değil, Albertalılar karar verecek." dedi. Dört milyon nüfuslu Batı eyaletinde, ayrılık yanlısı grupların baskısı devam ediyor.

Kanada'nın birliği daha önce de gerilimler yaşadı. Quebec eyaleti, 1995'te yapılan referandumda %50.58'e karşı %49.22 oyla bağımsızlığa 'hayır' demişti. Kanada, bu tür mücadelelerin ardından ayrılık kurallarını belirledi. Alberta'da ayrılık oyu öne çıksa bile, uzun ve belirsiz bir süreç öngörülüyor. Federal hükümetin belirlediği Yargı Yasası'na göre, "net çoğunluğun" destek vermesi, referandum sorusunun açık olması ve federal Avam Kamarası'nın denetimi gibi şartların yerine getirilmesi gerekecek.