İklim değişikliğinin tarım ürünleri üzerindeki olumsuz etkilerinin artmasıyla birlikte, bilim insanları küresel gıda güvenliğini sağlamak amacıyla alternatif besin kaynakları üzerinde yoğunlaşıyor. Bu alanda yapılan araştırmalarda, Afrika Boynuzu'nda yetişen ve halk arasında 'sahte muz' olarak bilinen Ensete ventricosum (Enset) bitkisi öne çıkıyor.

Büyüklüğü nedeniyle 'steroitli muz' olarak da adlandırılan enset, meyvesi için değil, yüksek besin değerine sahip gövdesi ve yumrusu için yetiştiriliyor. Nişasta bakımından zengin olan bu kısımları, Etiyopya'da 20 milyondan fazla insanın temel besin maddesini oluşturuyor. Aşırı kuraklık koşullarına dayanıklılığı sayesinde 'açlığa karşı ağaç' olarak da tanımlanan ensetin, mevcut ekim alanının 12 kat genişletilebileceği belirtiliyor.

Kraliyet Botanik Bahçeleri (Kew) araştırmacılarının da yer aldığı 2021 tarihli bir çalışmaya göre, yalnızca 60 adet yetişkin enset bitkisinin 5 kişilik bir ailenin bir yıllık kalori ihtiyacını karşılayabileceği hesaplanıyor. Bu bitkinin Doğu ve Güney Afrika'da 111,5 milyondan fazla insana gıda güvencesi sağlayabileceği öngörülüyor. Çok yıllık bir bitki olması nedeniyle yılın her döneminde hasat edilebilmesi, enseti zorlu iklim koşullarında değerli bir doğal gıda deposu haline getiriyor.

Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri seralarında yapılan denemeler, ensetin doğal yetişme ortamı dışındaki coğrafyalarda da yetiştirilebileceğini gösteriyor. Ancak, Etiyopya hükümetinin yerel bitki gen kaynaklarını korumaya yönelik katı ihracat kısıtlamaları ve uluslararası patent tartışmaları, bitkinin küresel düzeyde yaygınlaşmasının önündeki başlıca engeller olarak görülüyor. Ayrıca, bitkinin hasadı ve işlenmesi yoğun iş gücü gerektiriyor; geleneksel yöntemlerle hazırlanan 'kocho' adlı gıdanın hazırlanması özel bilgi ve mekanizasyon gerektiriyor. Uzmanlar, iklim krizi ve kuraklık risklerinin arttığı gelecekte, enset gibi kuraklığa dayanıklı bölgesel ürünlerin küresel gıda krizini önlemede stratejik bir rol oynayabileceğini vurguluyor.