Türkiye'de meydana gelen deprem ve diğer afetlerin ardından yürütülen yardım, tahliye ve yeniden yapılanma çalışmalarında, engelli bireylerin özel gereksinimlerinin sıklıkla göz ardı edildiği belirtiliyor. 2025 yılında Scientific Reports dergisinde yayımlanan ve Türkiye'deki engelli bireylerin afetlere dayanıklılığına odaklanan bir araştırma, bu durumu gözler önüne serdi.
Araştırmaya göre, engelli bireyler afet öncesi hazırlık, tahliye süreçleri, geçici barınma imkanları ve sağlık hizmetlerine erişim konularında ciddi zorluklarla karşılaşıyor. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi Çevre ve Sağlık Komisyonu üyesi Dr. Mustafa Vatansever, afet yönetimi planlamalarında engelli bireylerin ihtiyaçlarının yeterince entegre edilmediğini ifade etti.
Vatansever, Türkiye'nin yaşadığı büyük afetlerin engelli bireyler üzerindeki etkisinin daha fazla dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak, şunları söyledi: "Engelli bireyler, afet durumlarında daha savunmasız kalabilmekte ve mevcut planlar bu grupların özel gereksinimlerini yeterince karşılamamaktadır. 2023 depremlerinin yaşandığı bölgede kayıtlı 2 milyon 511 bin 950 engelli birey bulunurken, ağır engelli sayısı 775 bin 12 olarak belirlendi. Bölgedeki Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı 66 engelli ve yaşlı bakım merkezinde 5 bin 252 kişi hizmet almaktaydı. Bu durum, ihmal edilen engelli bireylerin sayısının oldukça fazla olduğunu gösteriyor."
Afetlere hazırlık sürecinin, engelli bireylerin öncelikle tespit edilmesiyle başlaması gerektiğini belirten Vatansever, yerel yönetimlerin bu konuda önemli sorumluluklar üstlenmesi gerektiğini dile getirdi. Tahliye süreçlerinin engelli bireyler için hayati önem taşıdığına dikkat çekilerek, "Afet veya acil durum anındaki başarılı bir tahliye, engelli bireyler açısından en yaşamsal konulardan biridir. Engelli olmayan bireyler için acil çıkışların yerini bilmek yeterli olabilirken, engelli bireylerin bu çıkışlara ve sığınma alanlarına nasıl ve hangi donanımla ulaşacaklarını bilmeleri gerekmektedir" ifadelerini kullandı.
