30 Ağustos 1922, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde bir dönüm noktasıdır. Başkomutan Mareşal Mustafa Kemal'in emriyle saat 05.30'da Kocatepe'den verilen topçu ateşi, 3 yıl, 3 ay, 3 gün süren emperyalist işgalin sonunu müjdelemiştir. Saat 14.00'te verilen hücum emriyle başlayan meydan savaşı, Türk Ordusu'nun zaferiyle sonuçlanmıştır.
Gazi Mustafa Kemal, Zafertepe'den yönettiği savaşın ardından, savaş alanındaki binlerce düşman cesedini görünce insanlık adına üzüntüsünü dile getirmiş, ancak haklı vatan savunması için bu zorunluluğu vurgulamıştır. Düşman bayrağına gösterdiği saygı, Türk milletinin adalet anlayışını ve bağımsızlık sembollerine verdiği değeri ortaya koymuştur. Başkomutan, yırtılmış bir Yunan bayrağını kaldırıp topun üzerine konulmasını emrederek, “Bayrak bir milletin bağımsızlık işaretidir. Düşman da olsa hürmet etmek gerekir” demiştir.
10 Eylül 1922'de İzmir'e varan Başkomutan, işgalcilerin ve işbirlikçilerin kaçış telaşına tanıklık etmiştir. Seydiköy tarafından duyulan top sesleri, kaçmakta olan işgal artıkları üzerine yönelmiştir. Bu sırada, Süvari Çolak İbrahim'in Yunan bayrağını atının kuyruğuna bağlayarak sürüklemesi üzerine Başkomutan, emir çavuşu A.M. aracılığıyla bayrağın yere indirilmesini istemiştir. Bu talimat, Türk adaletinin düşmana dahi gösterdiği saygının bir göstergesidir.
İzmir'in Karşıyaka'sında, İplikçizade Köşkü önünde yaşanan bir an, Başkomutan'ın barışçıl yaklaşımını bir kez daha gözler önüne sermiştir. Yerde serili Yunan bayrağının üzerine basarak geçme çağrılarına karşılık, Başkomutan, “O, geçmişse hata etmiş. Bir milletin istiklalinin timsali olan bayrak çiğnenmez. Ben onun hatasını tekrar edemem” diyerek bayrağı kaldırmış ve içeri girmiştir. Bu davranış, savaşın sonunda dahi barışın ve karşılıklı saygının önemini vurgulamıştır.
Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin kazanıldığı 30 Ağustos 1922, sadece bir zafer değil, aynı zamanda “Yurtta Barış, Dünyada Barış” ilkesinin de bir göstergesidir. 1925 SSCB Dostluk ve Tarafsızlık Antlaşması, 1934 Balkan Antantı, 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve 1937 Sadabat Paktı gibi uluslararası anlaşmalar, bu barış vizyonunun somut örnekleridir.
Kurtuluş Savaşı'nın haklılığını sorgulayanlara ve “Yunan kazansaydı” diyenlere, Fransız Yüksek Komiseri General P. ile Gazi Mustafa Kemal Paşa arasındaki görüşmede, Fransız Amirali D.'in sözleri yanıt niteliğindedir. Amiral D., “On dört gün içinde hem yüz kırk, yüz elli bin kişiden fazla bir ordunun yok edilmesi, hem de beş yüz elli kilometrelik bir yolun on günde aşılması, askerlikte nadir görülmüş bir hızdır” diyerek, Türk Ordusu'nun başarısını takdir etmiştir. Bu sözler, savaşın gerçekliğini ve zaferin büyüklüğünü belgelemektedir.
Yunan Başbakanı V.'un Cumhuriyet Balosu'na davet edilmesi ve Başkomutan'ın 12 Eylül 1934'te Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmesi, onun dünya barışına katkısının uluslararası alanda tescilidir. Ancak, Başkomutan'ın ardından barış çabalarının yok edildiği ve dünyanın tekrar çatışma ve kan koktuğu bir döneme girdiği yorumu yapılmaktadır.
30 Ağustos Zafer Bayramı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin ve barışa olan bağlılığının bir kutlamasıdır.
